Najnovije vesti
Početna » Poljoprivreda » Ratarstvo » Pšenica – koje su važne faze razvoja biljke tokom godine?

Pšenica – koje su važne faze razvoja biljke tokom godine?

Istražili smo koje su to kod pšenica važne faze razvoja i kako se pobrinuti da tokom svake maksimalno iskoristite njen potencijal. Takodje je važno znati svaku fazu razvoja pšenice da bi mogli ispraviti nedostatke.

Faza vlatanja – porast u stablo ili kolenčanje

Još u fazi bokorenja (prve važne faze pšenice) stablo počinje da se razvija sa vrlo kratkim člancima i začetkom klasa, pri čemu kolenca izgledaju sastavljeni kao koncentrični prstenovi nanizani jedan do drugog a nalaze se pri osnovi klasa, pri čemu je klas veći od dužine svih članaka. Porast u stablo započinje od donje, prve, internodije, a zatim rastu druge internodije redom. Vlatanje ili porast u stablo je pojava izduživanja članaka glavnog izdanka, a unutar njegovog lisnog rukavca može se opipati stablovo kolence nad površinom zemljišta.

U ovoj fazi ne treba brkati prosto izduživanje lisnih rukavaca sa porastom stabla, jer to često može prevariti običnog poljoprivrednika, a dešava se kod useva rane jesenje setve. Ovo nam jasno govori da postoje razlike u porastu vegetativne mase i razvića biljaka, koje je vezano za unutrašnje kvalitativne promene u tačkama rasta. Ukupno se na stablu strnih žita može obrazovati 5-6 članaka, ali rast i razviće su u mnogome tesno povezani sa uslovima spoljne sredine, pa se može desiti da dođe do:

  1. brzog porasta i laganog razvića
  2. sporog rasta i brzog razvića
  3. sporog rasta i sporog razvića

Najsigurniji uspeh u proizvodnji dolazi, ukoliko su usklađeni odnosi ova dva činioca i kada faze rasta i razvića protiču normalno.

Faza klasanja

Klas i klasići se takođe zameću u fazi bokorenja. Posle prolaska pšenice, odnosno strnih žita kroz stadijum jarovizacije, na početku ili čak na kraju svetlosnog stadijuma, pri povećanoj temperaturi iznad 15 stepeni C i produženim danom, započinje diferencijacija klasa.

Ono što je glavni cilj ove teme jesu uslovi kroz koje prolaze ove faze, pa u vezi s tim je vrlo važna obezbeđenost hranivima i vlagom, jer u nedostatku ovih bitnih činioca dolazi do nerazvijenosti začetih klasaka.

Pšenica važne faze razvoja

Period od početka vlatanja do klasanja predstavlja veoma važan period razvoja, odnosno faza najintenzivnijeg porasta, stvaranja velike vegetativne mase i formiranja generativnih organa. Zato u ovoj fazi biljke treba da budu dovoljno obezbeđene vlagom, hranivom, toplotom i svetlošću. Na veličinu klasa i metlice, odnosno njihovu produktivnost, veliki uticaj pokazuje odnos hranljivih materija pri čemu je u tom trenutku potrebna što ujednačenija ishrana sa svim hranljivim materijama.

fuzarioze pšenice proizvodnja semenskog pšenica faze
Pšenica faze razvoja – cvetanje

Faza klasanja je stanje kada klas za 1/3 izađe iz lisnog rukavca vršnog lista, a po vremenu nastupanja ove faze, govorimo o ranim i kasnim sortama žita, što opet može biti promenjeno uslovima vremenskih prilika koji mogu ubrzati ili usporiti ovu fazu.

Faza cvetanja

Posle izlaska klasa iz lisnog rukavca, počinje faza cvetanja. Cvetanje se razlikuje kod strnih žita, pa tako kod raži i ječma cvetanje nastupa pre punog klasanja, čak kada se klas nalazi u rukavcu lista (kod raži za 8-10 dana). Kod pšenice cvetanje nastupa posle klasanja i oprašivanje se vrši u momentu otvaranja cvetova. Na cvetanje se nepovoljno odražavaju kako visoka temperatura i suša, tako i niska temperatura, kiše i jaki vetrovi. Usled nepovoljnog oprašivanja pri nepovoljnim uslovima u vreme cvetanja, doći će do nepotpunog obrazovanja zrna u klasu.

Faza formiranja zrna

Ova faza počinje sa momentom oplodnje, kada zrno intenzivno raste u dužinu i u njemu se brzo povećava sadržaj vode i nakupljanje manjih količina hranljivih materija. Za 10-12 dana, zrno dostiže svoju normalnu dužinu. Za ovo vreme se nakupi 15-30% od ukupnog prinosa suve materije zrna. Sadržaj vode je u početku formiranja 95-80%, a pri kraju oko 75-65%.

Faza nalivanja zrna

Ova faza počinje posle potpunog formiranja zrna, kada zrno povećava svoju širinu i debljinu, a fiziološko-biohemijsko nalivanje je intenzivno nakupljanje suvih materija i pretvaranje u krajnje produkte ali i najvažnije – ugljene hidrate, belančevine i masti. Ovaj period je najduži od svih faza u procesu oplodnje do pune zrelosti.

Nalivanje počinje od zelenog stanja, preko mlečnog sve do početka voštane zrelosti. Sadržaj vode se od 65% koji je na početku, svodi na 42-38% na kraju nalivanja.

Na intenzitet i kvalitet nalivanja zrna može uticati:

  • Pojačana ishrana kalijumom
  • Izbalansirana azotno – fosforna ishrana (fosfor utiče na sadržaj belančevina, a folijarna ishrana azotom utiče na kvalitetne osobine zrna i nalivanje zrna.)

U početku nalivanja zrna, više se nakupljaju belančevine, a manje skrob, dok je kasnije obrnuto. U početku nalivanja, nakupljanje azota u zrno dolazi iz cele biljke, a posebno iz listova, pa tako prihrana lista posle cvetanja veoma važan momenat koji se odražava na kvalitet i prinos.

Iz svega gore navedenog, treba zaključiti da dovoljna i dobra izbalansiranost biljnih hraniva itekako utiču na faze razvoja žita u kojima se usvajaju i u kojima njihovo prisustvo treba da je dostupno u trenutku potrebe biljke za tim hranivom.

Dipl. ing. GORDANA REHAK

Pročitaj i ...

kvalitet nije

Kvalitet nije važan, dobićemo pšenice 2 miliona tona

Još jedna žetva kada kvalitet nije važan - sva pšenica u jedan koš, a cena u otkupu loša.